بازار فرش، موکت و سایر کفپوش های ماشینی در عراق در سال های اخیر همزمان با رشد جمعیت افزایش شهرنشینی و گسترش پروژه های عمرانی و ساختمانی به یکی از بازارهای پرتقاضا در حوزه کالاهای مصرفی و دکوراسیون داخلی تبدیل شده است. توسعه ساخت و ساز در شهرهای بزرگی مانند ،بغداد ،بصره، اربیل و سلیمانیه، در کنار افزایش تقاضا برای نوسازی واحدهای مسکونی و تجاری موجب شده نیاز به انواع کفپوش از جمله فرش ماشینی و موکت به طور مستمر افزایش یابد. این روند به ویژه در اقلیم کردستان عراق که از ثبات نسبی و سطح درآمد بالاتری برخوردار است، نمود بیشتری داشته و به شکل گیری یک بازار پویا و متنوع در این حوزه انجامیده است.
نبود زیرساخت های صنعتی پیشرفته هزینه های تولید و چالش های فنی از جمله عواملی هستند که مانع توسعه تولید داخلی در این بخش شده اند. در نتیجه واردات به اصلی ترین مسیر تأمین نیاز بازار تبدیل شده و طیف گسترده ای از محصولات با سطوح قیمتی و کیفی مختلف از کشورهای گوناگون وارد عراق می شود.
در این میان کشورهای صادر کننده با توجه به مزیتهای رقابتی خود از جمله نزدیکی ،جغرافیایی، هزینه حمل ونقل، کیفیت تولید تنوع طرح و قیمت سهم های متفاوتی از بازار عراق را به خود اختصاص داده اند. برخی کشورها در بخش محصولات ارزان قیمت حضور پررنگتری دارند، در حالی که برخی دیگر در تأمین کالاهای باکیفیت و لوکس فعال هستند. همچنین نقش کشورهای واسطه و هاب های تجاری در فرآیند واردات به پیچیدگی و پویایی بیشتر این بازار افزوده است.
بررسی دقیق منابع تأمین فرش و موکت عراق، علاوه بر ارائه تصویری روشن از ساختار وارداتی این بازار، می تواند به شناسایی روندهای تجاری تحلیل رقبا و ارزیابی فرصت های صادراتی برای فعالان اقتصادی و تجار منطقه کمک کند.

میزان واردات انواع فرش و موکت و سایر کفپوش های ماشینی توسط عراق و اقلیم کردستان در سال ۲۰۲۴

براساس آمار اخذ شده از (Trade Map (ITC در سال ۲۰۲۴ عراق ۴۷۷/۵ میلیون دلار انواع فرش و موکت وارد نموده است. در این میان میزان واردات عراق از کشورها به ترتیب ترکیه ۲۶۴/۵ میلیون دلار، چین ۲۰۷/۷ میلیون دلار، امارات متحده عربی ۲/۴ میلیون دلار، ایتالیا ۰/۷۱ میلیون دلار، هند ۰۳۳ میلیون دلار، کویت ۰/۳۱ میلیون دلار ، عربستان /۰/۳ میلیون دلار و … بوده است. لازم به ذکر است آمار ج.ا.ایران در سال ۲۰۲۴ در (Trade Map (ITC درج نشده است. با این حال براساس آمار گمرک ، جمهوری اسلامی ایران در همین سال به میزان ۶۹/۵ میلیون دلار انواع فرش و موکت به کشور عراق صادرات نموده است.

بنابراین مجموع واردات عراق از این گروه کالایی در سال ،۲۰۲۴ با احتساب واردات از ایران و سایر کشورها، ۵۴۷ میلیون دلار می باشد.

ميزان صادرات فرش ، موكت و … جمهوري اسلامي ايران به عراق و اقليم كردستان در 10 ماهه سال 1404

در 10 ماهه سال 1404، ايران ٧١ ميليون دلار انواع فرش و كفپوش هاي ماشيني با وزن 19800 تن به عراق و اقليم كردستان صادرات نموده است، كه در مقايسه با مدت مشابه در سال 1403 از لحاظ ارزش ١٣
درصد افزايش و از لحاظ وزن ١٩ درصد افزايش داشته است.

رقباي اصلي فرش، موكت و ساير كفپوش هاي ماشيني جمهوري اسلامي ايران در عراق و اقليم كردستان

فرش

در بازار فرش اقليم كردستان، جمهوري اسلامي ايران رقيب قوي ندارد و بيشترين سهم بازار در اختيار شركت هاي ايراني است. پس از فرش ايراني، تركيه با اختلاف زياد در رتبه دوم قرار دارد. حضور محدودتر فرش هاي تركيه اي در اين بازار بيشتر به دليل قيمت هاي بالاتر، تفاوت در طرح و سبك متناسب با ذائقه مصرف كننده و كيفيت بالاي فرش هاي ايراني ارزيابي مي شود. با اين حال، توليدكنندگان تركيه اي تلاش كرده اند با تمركز بر طراحي هاي مدرن، كيفيت بالا و بازاريابي حرفه اي، سهم خود را به تدريج افزايش دهند.

موکت

تركيه مهمترين و جدي ترين رقيب ايران در بازار موكت است. صنعت موكت و كفپوش تركيه طي سالهاي اخير با سرمايه گذاري گسترده در نوسازي خطوط توليد، طراحي مدرن (مينيمال، اروپايي)، استفاده از فناوری هاي پيشرفته و تمركز بر طراحی هاي مدرن و متناسب با سليقه روز، توانسته است محصولات متنوع و باكيفيتي را به بازارهاي منطقه اي عرضه كند. علاوه بر اين، شركت هاي تركيه اي با بهره گيري از شبكه هاي توزيع منسجم، حضور فعال در نمايشگاه هاي بين المللي و ارائه خدمات پس از فروش مناسب، جايگاه خود را در بازار اقليم تثبيت كرده اند.

مزيت ها:

طراحي مدرن و مطابق سليقه روز (انواع موكت)

برندهاي شناخته شده

ساير كفپوش های ماشينی

چين در حوزه ساير كفپوش هاي ماشيني رقيب كالاي ايراني است.

مزيت ها:

قيمت بسيار پايين

تنوع بالا در محصولات ساده
وضعیت حضور کشورها در بازار فرش و موکت و سایر کفپوشهای ماشینی اقلیم کردستان و سهم بازار هر کدام

فرش

بر اساس بررسی های میدانی صورت گرفته در بازار اربیل ، حدود ۹۰٪ فرش های وارداتی به اقلیم کردستان، ایرانی هستند و تنها نزدیک به ۱۰ ٪ از این بازار در اختیار تولیدکنندگان ترکیه ای است این سهم بالای ایران را
میتوان ناشی از مجموعه ای از عوامل از جمله اشتراکات فرهنگی و سلیقه ای تنوع بالای طرح و رنگ و همچنین قیمت رقابتی محصولات ایرانی دانست.
فرش های ایرانی به ویژه در حوزه فرش های ماشینی به دلیل کیفیت قابل قبول در کنار قیمت مناسب توانسته اند جایگاه تثبیت شده ای در میان مصرف کنندگان اقلیم به دست آورند.
به طور کلی، بازار فرش اقلیم کردستان همچنان به شدت تحت تأثیر تولیدات ایرانی قرار دارد، اما با توجه به رقابت فزاینده منطقه ای تغییر الگوهای مصرف و ورود بازیگران جدید حفظ این سهم مستلزم توجه بیشتر به نوآوری در طراحی، ارتقای کیفیت توسعه شبکههای توزیع و نیز استفاده از روشهای نوین بازاریابی خواهد بود.

موکت

بر اساس بررسی های میدانی در بازار اربیل ، حدود ۹۰٪ از موکتهای عرضه شده در بازار اقلیم کردستان مربوط به ترکیه است و تنها نزدیک به ۱۰٪ این بازار در اختیار تولید کنندگان ایرانی است.
اگرچه موکت های ایرانی از نظر قیمت در برخی موارد رقابتی هستند اما چالش هایی همچون محدودیت در تنوع طرحهای به روز، ضعف نسبی در بازاریابی و برندسازی و همچنین مشکلات مربوط به لجستیک و زنجیره تأمین، موجب شده است سهم ایران در این بخش نسبت به فرش پایین تر باشد. همچنین ترجیح بخشی از مصرف کنندگان و پروژه های ساختمانی به استفاده از محصولات ترکیه ای که دارای استانداردهای مشخص و بسته بندی حرفه ای هستند به تقویت این روند کمک کرده است.
در مجموع بازار موکت اقلیم کردستان در حال حاضر به طور غالب در اختیار تولیدکنندگان ترکیه ای است اما با توجه به ظرفیتهای تولیدی ایران و نزدیکی جغرافیایی امکان افزایش سهم بازار در صورت توجه به ارتقای کیفیت نوآوری در طراحی، تقویت شبکه های توزیع و اجرای استراتژیهای مؤثر بازاریابی و برندسازی، همچنان وجود دارد.

سایر کفپوش های ماشینی

چین نقش مهمی در تأمین سایر کفپوش های ماشینی ارزان قیمت و اقتصادی در اقلیم کردستان دارد.
– بسیاری از تجار اقلیم مستقیماً با بازارهای چین در ارتباط هستند و واردات گسترده ای انجام میدهند

راه های نفوذ ، ورود و یا توسعه بازار فرش موکت و سایر کفپوشهای ماشینی در اقلیم کردستان عراق

  * حضور در نمایشگاههای تخصصی
  * استفاده از بازاریابان محلی
  * داشتن شریک تجاری محلی
  * ثبت شرکت و برند در اقلیم کردستان عراق و حضور و فروش مستقیم
  * استفاده از EMCها
  * اعطای نمایندگی به تجار خوشنام در اقلیم کردستان برندهایی که نماینده رسمی دارند و فروش
پایدارتر دارند.
  * استفاده از خدمات مراکز تجاری سلیمانیه و موصل

مقایسه موکت ایرانی و ترکیه ای در بازار اقلیم کردستان براساس اظهارات اغلب فروشندگان

اکثر فروشندگان بر کیفیت دوام خاصیت ضد آلرژی و مشتری پسند بودن موکت های ترکیه ای نسبت به نمونه‌های مشابه ایرانی تأکید دارند.

تفاوت مهم دیگری که میان موکت ترکیه ای و ایرانی وجود دارد و مورد اشاره بسیاری از فروشندگان است، مربوط به بخش پشت (زیره) موکت است پشت موکت های ترکیه ای معمولاً از جنس لاستیکی و ضدلغزش است، در حالی که پشت موکت های ایرانی اغلب نمدی می باشد به همین دلیل بیشتر مصرف کنندگان در اقلیم کردستان تمایل به استفاده از موکت هایی با زیره لاستیکی دارند.

همچنین فروشندگان معتقدند که موکت های ایرانی در مقایسه با موکتهای ترکیه ای از دوام کمتری برخوردار هستند.

چالش های پیش روی صادرات فرش ، موکت و سایر کفپوش های ماشینی شرکت های ایرانی

1. عدم انجام تحقیقات بازار و بازارسنجی توسط برخی از شرکت ها

بسیاری از شرکت‌ها تولید محور هستند نه بازار محور و تحلیل رفتار مصرف کننده خارجی ندارند و در نتیجه محصول تولید شده براساس نیاز و سلایق بازار هدف طراحی نمی شود!

2. نبود یکپارچگی زنجیره ارزش

مشکل:
نبود کنترل واحد روی قیمت برند و کیفیت
کاهش قدرت رقابت در بازار نهایی

3. چالشهای رقابتی (Competitive Pressure)

– طراحی مطابق سلیقه محلی
– تبلیغات فعال در بازار مقصد
– شبکه فروش فیزیکی
– کنترل قیمت مصرف کننده

رقابت در بخش قیمت
چین بخش ارزان بازار را گرفته است!
– موکت اقتصادی
– فرش‌های ماشینی ساده
ایران در میانه بازار تحت فشار است!

4. نداشتن انبار در مقصد

رقبا مثل ترکیه در اقلیم کردستان انبار دارند و وابسته به ارسال مستقیم از داخل کشور نیستند.

5. نوسان کیفیت در تولید

نبود استاندارد صادراتی یکپارچه

6. نداشتن استراتژی برای ورود به بازار

8. ضعف در برندسازی و بازاریابی بین المللی

1. تحقیقات بازار و تحلیل رقبا
– تحقیقات و تحلیل در خصوص بررسی ،سلایق ،رنگ طرح و سایزهای پرمصرف
– تحلیل وضعیت رقبا و کالاهای صادراتی آنها در بازار اقلیم کردستان
2. بهبود کیفیت محصول و استانداردسازی
3. راه اندازی شوروم دائمی (Showroom)
۴۔ حضور فعال در نمایشگاهها و رویدادهای تخصصی اقلیم کردستان
۵. ثبت برند در اقلیم کردستان برای جلوگیری از جعل و افزایش اعتماد بازار و برندسازی
۶. تبلیغات هدفمند
– تبلیغات در شبکه های اجتماعی عراق و اقلیم کردستان (فیس بوک اینستاگرام تیک تاک)
– طراحی کاتالوگ دیجیتال و چاپی به زبان کردی و عربی
– ویدئوهای تبلیغاتی کوتاه جهت معرفی محصولات و پخش از شبکه های تلویزیونی اقلیم کردستان
7. مدیریت لجستیک و ثبات در تامین کالا
– مهمترین مشکل بازار ،عراق عدم ثبات تامین کنندگان است
– در صورتی که قیمت ،پایدار زمانبندی ثابت و کیفیت ثابت داشته باشید بسیاری از واردکنندگان حاضرند قرارداد بلندمدت ببندند.
8. بهبود کیفیت و استاندارد صادراتی
اقدامات:
– استانداردسازی تولید بین کارخانه ها
– کنترل کیفیت صادراتی
– استفاده از مواد اولیه پایدارتر
– افزایش دوام و خدمات پس از فروش
9. ایجاد شبکه توزیع حرفهای در عراق و اقلیم کردستان
بازار عراق و اقلیم کردستان ساختار واسطه ای دارد!
* اقدامات لازم
– انتخاب نماینده انحصاری در اقلیم
– همکاری با عمده فروشان بزرگ
– ایجاد سیستم توزیع منطقه ای
10. بازطراحی محصول بر اساس سلیقه بازار اقلیم کردستان
– طراحی مدرن
– رنگ های خنثی (طوسی، کرم، بژ)
– سبک مینیمال
– توسعه موکت های مدرن اداری و هتلی
– موکت های ضد لک برای پروژه های اداری
11. تغییر مدل حضور: از صادرات به استقرار در بازار
مهم ترین ،اقدام تغییر رویکرد از فروش داخلی به تاجر یا صادر کننده به حضور واقعی و مستقیم در بازار هدف است.
– ایجاد دفتر فروش یا انبار در اربیل
– ثبت شرکت محلی یا همکاری با شریک کردی عراقی