رنگ دادن فرش یکی از رایجترین و در عین حال نگرانکنندهترین مشکلاتی است که خریداران بعد از شستوشو یا حتی در تماس با رطوبت با آن مواجه میشوند. تصور کنید یک فرش تازهخریداریشده پس از اولین شستوشو، رنگ خود را به بخشهای روشنتر منتقل کند یا حتی کف خانه را لکهدار کند!
در این مقاله بهصورت جامع بررسی میکنیم چرا بعضی فرشها سریع رنگ میدهند، چه عواملی در این موضوع نقش دارند و چطور میتوان قبل از خرید یا شستوشو، کیفیت رنگ فرش را تست کرد.
رنگ دادن فرش یعنی چه؟
رنگ دادن یا «پس دادن رنگ» زمانی اتفاق میافتد که رنگ الیاف فرش در تماس با آب، رطوبت، شوینده یا اصطکاک آزاد شده و به بخشهای دیگر فرش یا سطوح اطراف منتقل شود. این مشکل بیشتر در فرشهایی با رنگهای تند مثل قرمز، سرمهای و سبز تیره دیده میشود.
چرا بعضی فرشها سریع رنگ میدهند؟
۱. استفاده از رنگهای بیکیفیت
در فرشهایی که با رنگهای ارزان و غیراستاندارد رنگرزی شدهاند، ثبات رنگ پایین است. این موضوع بیشتر در برخی فرشهای تولید انبوه یا کارگاههای غیرمعتبر دیده میشود.
در مقابل، فرشهای برندهای معتبر معمولاً از رنگهای تثبیتشده و باکیفیت استفاده میکنند که مقاومت بالاتری در برابر شستوشو دارند.
۲. تثبیت نشدن صحیح رنگ در فرآیند تولید
در فرآیند رنگرزی حرفهای، مرحلهای به نام «تثبیت رنگ» وجود دارد. اگر این مرحله بهدرستی انجام نشود، رنگ بهصورت کامل به الیاف نمیچسبد و با اولین تماس با آب آزاد میشود.
۳. جنس الیاف فرش
نوع نخ تأثیر مستقیم بر ثبات رنگ دارد:
- پلیاستر و اکریلیک هیتستشده معمولاً ثبات رنگ بالاتری دارند.
- الیاف طبیعی مثل پشم اگر به روش سنتی رنگرزی شده باشند، ممکن است در شستوشوی اول کمی رنگ پس بدهند.
- فرشهای ابریشمی نیز در صورت استفاده از رنگهای نامرغوب، حساستر هستند.
۴. شستوشوی غیر اصولی
حتی اگر فرش کیفیت خوبی داشته باشد، استفاده از شویندههای قوی، آب داغ یا خشککردن نامناسب میتواند باعث رنگ دادن شود.
کارخانههای معتبر مانند قالیشویی نمونه معمولاً با تست اولیه ثبات رنگ، از آسیب به فرش جلوگیری میکنند.
۵. ترکیب رنگهای تیره و روشن در طراحی
در برخی طرحها، رنگهای تیره در کنار رنگهای بسیار روشن قرار گرفتهاند. اگر کوچکترین نشتی رنگ رخ دهد، اثر آن کاملاً مشخص میشود.
کدام فرشها بیشتر مستعد رنگ دادن هستند؟
- فرشهای بسیار ارزان و بدون شناسنامه
- فرشهای دستباف رنگرزیشده با رنگهای گیاهی غیراستاندارد
- فرشهای وارداتی بینامونشان
- فرشهایی که در انبارهای مرطوب نگهداری شدهاند
راههای تست کیفیت رنگ فرش قبل از خرید
اگر میخواهید از کیفیت رنگ فرش مطمئن شوید، این روشها را امتحان کنید:
1. تست دستمال مرطوب (ساده و کاربردی)
یک دستمال سفید را کمی مرطوب کنید و روی بخش تیره فرش بکشید.
اگر رنگ به دستمال منتقل شد، احتمال رنگ دادن بالا است.
2. تست اصطکاک خشک
یک پارچه سفید خشک را با فشار متوسط روی سطح فرش بکشید.
این روش برای بررسی ثبات رنگ در برابر سایش مفید است.
3. سؤال درباره استاندارد رنگ
از فروشنده بپرسید آیا فرش دارای استاندارد ثبات رنگ است یا خیر. برندهای معتبر معمولاً گواهی کیفیت دارند.
4. بررسی یکنواختی رنگ
به قسمتهای مختلف فرش نگاه کنید. اگر در برخی نقاط، شدت رنگ متفاوت است، ممکن است فرآیند رنگرزی یکنواخت نبوده باشد.
5. استعلام از برند و سابقه تولیدکننده
برندهای باسابقه معمولاً اعتبار خود را با استفاده از مواد اولیه مرغوب حفظ میکنند. خرید از فروشگاههای معتبر ریسک رنگ دادن را کاهش میدهد.
اگر فرش رنگ داد چه کار کنیم؟
اگر متوجه شدید فرش در حال رنگ دادن است:
- فوراً شستوشو را متوقف کنید.
- از خشککردن در آفتاب مستقیم خودداری کنید.
- با یک قالیشویی حرفهای تماس بگیرید.
- از شویندههای خانگی قوی استفاده نکنید.
- هرگونه اقدام اشتباه میتواند باعث تثبیت لکه رنگ در قسمتهای روشن شود.
چگونه از رنگ دادن فرش جلوگیری کنیم؟
- قبل از شستوشو تست رنگ انجام دهید.
- از آب ولرم استفاده کنید.
- از مواد شوینده ملایم استفاده کنید.
- فرش را در محیط سایه و با جریان هوا خشک کنید.
- هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یکبار شستوشوی حرفهای انجام دهید.
آیا رنگ دادن فرش همیشه نشانه بیکیفیتی است؟
خیر. در برخی فرشهای دستباف سنتی، مخصوصاً در اولین شستوشو، مقدار کمی رنگدهی طبیعی است. اما اگر این روند ادامهدار باشد یا باعث لکهدار شدن شود، نشانه مشکل در رنگرزی است.
کلام پایانی
رنگ دادن فرش معمولاً به دلیل کیفیت پایین رنگ، تثبیت نامناسب، جنس الیاف یا شستوشوی غیر اصولی اتفاق میافتد. با انجام چند تست ساده قبل از خرید و انتخاب برند معتبر، میتوان تا حد زیادی از این مشکل جلوگیری کرد.
اگر قصد خرید فرش دارید، تنها به ظاهر و قیمت توجه نکنید. کیفیت رنگ یکی از مهمترین شاخصهای دوام و ماندگاری فرش است. یک انتخاب آگاهانه میتواند سالها زیبایی خانه شما را تضمین کند.