نمایشگاه بین‌المللی فرش و کف‌پوش استانبول (ICFE 2026) در حالی به یکی از مهم‌ترین رویدادهای صنعت فرش ماشینی و کف‌پوش در منطقه تبدیل شده است که حضور شرکت‌های ایرانی در این رویداد، بار دیگر اهمیت توسعه صادرات و حضور مستمر در بازارهای بین‌المللی را پررنگ کرده است.
در حاشیه برگزاری این نمایشگاه، دکتر دیاری، رئیس سرای نوآوری فرش ماشینی دانشگاه کاشان، در گفت‌وگویی به بررسی وضعیت صادرات فرش ماشینی ایران، شرایط بازار داخلی، ظرفیت‌های نمایشگاه استانبول و همچنین ضرورت حفظ حضور ایران در نمایشگاه‌های بین‌المللی همچون دموتکس آلمان پرداخت.

نمایشگاه استانبول؛ فرصتی مهم برای توسعه صادرات فرش ایران

به گفته دکتر دیاری، نمایشگاه ICFE استانبول در سال‌های اخیر توانسته جایگاه قابل توجهی در صنعت جهانی فرش، کف‌پوش و موکت به دست آورد و طی سه دوره برگزاری، هویت و جایگاه مشخصی برای خود ایجاد کند.
او حضور در این نمایشگاه را برای شرکت‌های ایرانی یک فرصت مهم صادراتی می‌داند؛ چراکه حضور در ترکیه از نظر دسترسی، هزینه‌های غرفه‌داری، حمل‌ونقل و فرآیندهای اجرایی، در مقایسه با بسیاری از نمایشگاه‌های اروپایی برای شرکت‌های ایرانی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر است.
با این حال، از نگاه او، نباید مزیت‌های نمایشگاه استانبول باعث شود صنعت فرش ماشینی ایران تنها به یک بازار یا یک رویداد بین‌المللی وابسته شود.

بازار داخلی دیگر پاسخگوی صنعت فرش ماشینی نیست

یکی از مهم‌ترین نکات مطرح‌شده در این گفت‌وگو، وضعیت بازار داخلی فرش ماشینی ایران است.
دکتر دیاری معتقد است کاهش شدید قدرت خرید مردم باعث شده است بازار داخلی دیگر ظرفیت لازم برای حفظ و توسعه صنعت فرش ماشینی را نداشته باشد. از این رو، توسعه صادرات باید به یک ضرورت راهبردی برای صنعت فرش ماشینی ایران تبدیل شود.
او تأکید می‌کند که مسئله را باید از منظر اقتصادی و کسب‌وکار بررسی کرد و هدف اصلی باید یافتن راهکارهایی برای حفظ تولید، جلوگیری از بحران در صنعت و ایجاد بازارهای جدید برای تولیدکنندگان باشد.

حضور ۳۰ تا ۳۵ شرکت ایرانی کافی نیست

با وجود اهمیت نمایشگاه استانبول، تعداد شرکت‌های ایرانی حاضر در این رویداد همچنان فاصله زیادی با ظرفیت واقعی صنعت کشور دارد.
بر اساس این دیدگاه، در حالی که ایران حدود ۹۰۰ شرکت فعال در حوزه فرش ماشینی دارد، حضور حدود ۳۰ تا ۳۵ شرکت ایرانی در نمایشگاه استانبول نمی‌تواند بیانگر ظرفیت واقعی صنعت کشور باشد.
پیشنهاد مطرح‌شده این است که تعداد شرکت‌های ایرانی حاضر در این نمایشگاه طی سال‌های آینده به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند و در نمایشگاه ۲۰۲۷ استانبول، شاهد حضور ۶۰، ۷۰ و حتی ۱۰۰ شرکت ایرانی باشیم.
افزایش حضور شرکت‌ها در نمایشگاه‌های بین‌المللی تنها به معنای افزایش تعداد غرفه‌ها نیست؛ بلکه می‌تواند به افزایش شناخت برندهای ایرانی، توسعه ارتباط با خریداران خارجی و ایجاد مسیرهای جدید برای صادرات منجر شود.

صادرات فرش ماشینی ایران؛ درجا زدن در محدوده ۳۰۰ میلیون دلار

یکی دیگر از موضوعات مهم مطرح‌شده، میزان صادرات صنعت فرش ماشینی ایران است.
طبق اظهارات دکتر دیاری، صادرات این صنعت طی چند سال گذشته در محدوده ۳۰۰ میلیون دلار در سال باقی مانده است. او معتقد است حفظ همین میزان صادرات در شرایط دشوار اقتصادی، خود یک دستاورد قابل توجه محسوب می‌شود، اما ظرفیت صنعت فرش ماشینی ایران بسیار بیشتر از این ارقام است.
از سوی دیگر، صنعت فرش ماشینی ایران سالانه بیش از ۳۰۰ میلیون دلار واردات دارد. بخشی از این واردات مربوط به ماشین‌آلات و تجهیزات مدرن و بخشی نیز مربوط به مواد اولیه‌ای است که امکان تولید آن‌ها در داخل کشور وجود ندارد.
در چنین شرایطی، راهکار اصلی برای ایجاد تراز تجاری مثبت، افزایش صادرات و توسعه بازارهای خارجی عنوان می‌شود.

دعوت از شرکت‌های کوچک برای ورود به بازارهای جهانی

یکی از نکات قابل توجه این دیدگاه، تأکید بر ضرورت ورود تدریجی شرکت‌هایی است که تاکنون تجربه حضور در بازارهای بین‌المللی را نداشته‌اند.

شرکت‌های کوچک و متوسط لزوماً نباید برای نخستین حضور خود به دنبال غرفه‌های بزرگ و پرهزینه باشند. حضور با یک غرفه کوچک‌تر می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای آشنایی با بازار، شناسایی مشتریان، بررسی رقبا و ایجاد ارتباطات تجاری جدید باشد.
به این ترتیب، نمایشگاه می‌تواند از یک هزینه تبلیغاتی به یک ابزار عملی برای توسعه صادرات تبدیل شود.

تشکل‌های صنفی؛ فرصتی برای پیگیری مشکلات صنعت

بخش دیگری از این گفت‌وگو به مسائل مربوط به تشکل‌های صنفی و انتخابات کمیته فرش ماشینی انجمن صنایع نساجی ایران اختصاص داشت.
دکتر دیاری با تأکید بر اهمیت مشارکت فعال تولیدکنندگان در ساختارهای صنفی معتقد است انتقاد از عملکرد تشکل‌ها زمانی می‌تواند نتیجه‌بخش باشد که فعالان صنعت در فرآیندهای انتخاباتی، کاندیداتوری و تصمیم‌گیری نیز مشارکت داشته باشند.
او همچنین بر نقش انجمن‌ها، اتحادیه‌ها، اتاق بازرگانی و سایر تشکل‌های مرتبط در پیگیری مشکلات صنعت تأکید کرد و معتقد است بسیاری از مسائل موجود در حوزه‌هایی مانند نمایشگاه‌ها، مسائل ارزی و مشکلات کسب‌وکار از طریق همین ساختارها قابل پیگیری است.

آیا تمرکز بر نمایشگاه استانبول یک ریسک است؟

شاید مهم‌ترین بخش این گفت‌وگو، هشدار درباره وابستگی بیش از اندازه صنعت فرش ماشینی ایران به نمایشگاه استانبول باشد.
ترکیه یکی از مهم‌ترین رقبای ایران در بازار جهانی فرش ماشینی محسوب می‌شود. بنابراین، هرچند حضور در نمایشگاه استانبول می‌تواند مزایای زیادی برای شرکت‌های ایرانی داشته باشد، اما تمرکز کامل بر این نمایشگاه می‌تواند در بلندمدت یک ریسک استراتژیک ایجاد کند.
این نگرانی زمانی جدی‌تر می‌شود که تصور کنیم در آینده شرایط حضور شرکت‌های ایرانی در این نمایشگاه تغییر کند. در چنین شرایطی، اگر صنعت فرش ماشینی ایران جایگزین مناسبی نداشته باشد، بخش مهمی از مسیر ارتباط با بازارهای جهانی را از دست خواهد داد.

دموتکس آلمان همچنان باید در سبد نمایشگاهی ایران باشد

از این منظر، حضور هم‌زمان در نمایشگاه استانبول و دموتکس هانوفر آلمان می‌تواند استراتژی متوازن‌تری برای شرکت‌های ایرانی باشد.
نمایشگاه استانبول به دلیل نزدیکی جغرافیایی، هزینه‌های پایین‌تر و دسترسی آسان‌تر، فرصت مناسبی برای توسعه صادرات است؛ اما دموتکس نیز می‌تواند به عنوان یک آلترناتیو و مسیر ارتباط با بخش دیگری از بازار جهانی حفظ شود.
بنابراین، مسئله اصلی انتخاب میان استانبول و آلمان نیست؛ بلکه حفظ تنوع در مسیرهای صادراتی و نمایشگاهی است.
صنعت فرش ماشینی ایران برای حضور قدرتمند در بازارهای جهانی به چندین مسیر ارتباطی نیاز دارد و نباید تمام ظرفیت صادراتی خود را به یک نمایشگاه، یک کشور یا یک بازار گره بزند.

صادرات؛ مسیر اصلی بقای صنعت فرش ماشینی ایران

آنچه از این دیدگاه می‌توان نتیجه گرفت این است که صنعت فرش ماشینی ایران در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به بازارهای خارجی نیاز دارد.
افزایش تعداد شرکت‌های ایرانی حاضر در نمایشگاه‌های بین‌المللی، حمایت از شرکت‌هایی که هنوز وارد بازار صادراتی نشده‌اند، تقویت تشکل‌های صنفی و حفظ حضور در رویدادهای مهم جهانی می‌تواند بخشی از مسیر پیش روی این صنعت باشد.
نمایشگاه استانبول می‌تواند یکی از مهم‌ترین فرصت‌های صادراتی صنعت فرش ماشینی ایران باشد؛ اما نباید به تنها گزینه تبدیل شود.
حفظ موازنه میان بازارهای مختلف و نمایشگاه‌هایی مانند ICFE استانبول و دموتکس آلمان، در کنار توسعه بازارهای جدید، می‌تواند به صنعت فرش ماشینی ایران کمک کند تا از وابستگی به بازار داخلی فاصله گرفته و سهم بیشتری از بازار جهانی را به دست آورد.